مجتمع آموزشی جماران اداره آموزش و پرورش منطقه 11 تهران

معرفی کتاب مرد صد ساله‌‌‌ای که از پنجره فرار کرد و ناپدید شد

شناسنامه کتاب
عنوان اصلی:
The 100-year-old man who climbed out the window and disappeared
نویسنده:
Jonas Jonasson
یوناس یوناسن
برگردان:
فرزانه طاهری
پدیدآورندگان: یوناس یوناسنفرزانه طاهری
ناشر: نیلوفر
سال نشر:
چاپ دوم ۱۳۹۳



در پشت جلد کتاب می‌‌‌خوانیم: یوناسُن رمان خود را کتابی توصیف کرده که به نحوی هوشمندانه بسیار ابلهانه است و آلن، قهرمان رمانش، را منِ دیگر خود می‌‌‌بیند. بارها دست به دامن او شده تا از پنجره فرار کند و زندگی‌‌‌اش را از بیخ و بن تغییر بدهد.

کتاب « مرد صد ساله‌‌‌ای که از پنجره فرار کرد و ناپدید شد » رمانی است سرراست و مفرح و شگفت‌‌‌انگیز و گاه حتی قهقهه‌آور که با هوشمندی و تخیلی غنی شخصیت اصلی‌‌‌اش را ناخواسته در میانه مهم‌‌‌ترین رخدادهای تاریخی قرار می‌‌‌دهد. آلن کارلسن سرحالِ سهل‌‌‌گیر و «باری به هر جهت» نمونه‌‌‌ای به یادماندنی به دست می‌‌‌دهد که «هیچ وقت برای شروع دیر نیست.»

آلن کارلسن پیرمردی صد ساله است که در خانه‌‌‌ی سالمندان زندگی می‌‌‌کند. او تصمیم می‌‌‌گیرد در روز جشن تولدش از پنجره فرار کند. در ایستگاه قطار با جوانی روبه‌‌‌رو می‌‌‌شود که از او درخواست می‌‌‌کند مراقب چمدانش باشد تا به دستشویی برود و برگردد اما اتوبوس سر می‌‌‌رسد و جوان هنوز در دستشویی است، پس آلن با چمدان راهی سفر می‌‌‌شود، سفری پرماجرا.

کتاب « مرد صد ساله‌‌‌ای که از پنجره فرار کرد و ناپدید شد » داستانِ پرماجرا و جذابی دارد و در دو بخش، به صورت یکی در میان، روایت می‌شود. راوی در یک بخش به ماجراهای آلن بعد از فرار و در بخش دیگر به زندگی آلن ـ از تولد به بعد ـ می‌پردازد. زبان اثر طنز است و سرنوشت قهرمان قصه، آلن کارلسن، با اتفاقات واقعی تاریخی پیوند می‌خورد.

با روایت زندگی آلن، تاریخ نیز مرور می‌‌‌شود و نویسنده با لحنی طنز و به صورت اتفاقی آلن را در برخورد با رهبران سیاسی دنیا و رویدادهای مهم تاریخی قرار می‌‌‌دهد. رهبرانی چون: ترومن، چرچیل، مائو، استالین، فرانکو، کیم ایل سونگ و حوادثی مثل ساخت بمب اتم، جنگ‌های داخلی اسپانیا، جنگ بین دو کره و انقلاب چین. آلن در زندگی پرماجرای خود ناخواسته به ایران می‌‌‌آید؛ سفری که با برگزاری کنفرانس تهران و حضور چرچیل مصادف می‌‌‌شود. هرچند رویدادهای قصه چندان واقعی و منطبق با وقایع تاریخی نیست ولی نویسنده با اشاره به وقایع و شخصیت‌‌‌های تاریخی مروری می‌‌‌کند بر آنچه در قرن بیستم بر بشریت گذشته است. نویسنده در این اثر همه چیز رفتار و کردار رهبران جهان، فلسفه، کتاب مقدس و حتی زندگی روزمره‌‌‌ی انسان‌‌‌ها ـ را به طنز می‌گیرد و دنیایی تخیلی، شگفت‌‌‌انگیز و توام با سرخوشی می‌‌‌سازد. همه چیز در کتاب « مرد صد ساله‌‌‌ای که از پنجره فرار کرد و ناپدید شد » براساس اتفاق پیش می‌‌‌رود اتفاق‌هایی که افراد در پیدایش آن‌ها، نقشی ندارند ولی برخورد شخصیت‌‌‌های قصه و نگاه خونسرد و آسان‌‌‌گیر آن‌‌‌ها زندگی و سختی‌‌‌هایش را قابل تحمل می‌‌‌کند.

نویسنده در کتاب « مرد صد ساله‌‌‌ای که از پنجره فرار کرد و ناپدید شد » نگاهی جبرگرا به زندگی و رویدادهای آن دارد ولی انسان را مخیر می‌‌‌داند که در برابر رویدادهایی که خود نقشی در ایجادشان ندارد سرخوشانه و سهل‌‌‌گیرانه برخورد کند. این رویکرد شاید بتواند برای انسانِ امروزِ خسته از فشارهای زندگی راه‌‌‌گشا باشد.

کتاب « مرد صد ساله‌‌‌ای که از پنجره فرار کرد و ناپدید شد » با ترجمه‌‌‌ی دیگری از شادی حامدی آزاد توسط انتشارات به‌‌‌نگار منتشر شده است. این کتاب در فهرست منتخب آثار گروه رمان شورای کتاب کودک قرار دارد.
از کتاب « مرد صد ساله‌‌‌ای که از پنجره فرار کرد و ناپدید شد » یک اقتباس سینمایی به کارگردانی فلیکس هرنگرن و بازیگر کمدین سوئدی، رابرت گوستافسن، نیز شده است.

درباره‌‌‌ی نویسنده کتاب « مرد صد ساله‌‌‌ای که از پنجره فرار کرد و ناپدید شد »
یوناس یوناسن در سال ۱۹۶۱ در جنوب سوئد به دنیا آمد. او که نوشتن را با روزنامه نگاری آغاز کرد با این رمان به شهرت جهانی رسید. کتاب « مرد صد ساله‌‌‌ای که از پنجره فرار کرد و ناپدید شد » به بیش از سی و پنج زبان ترجمه شده است و میلیون‌‌‌ها نسخه از آن به فروش رفته است.

گزیده ای از کتاب



پدر آلن، با عمل به همین پند، قطعا روزی که مشتش را حواله یک مسافر معصوم کرد و بابت همین بلافاصله از راه‌آهن کشوری اخراجش کردند کاملا هوش و حواسش سرجایش نبود. همین هم مادر آلن را برآن داشته بود که کلام حکمت‌‌‌آمیز خودش را به پسرش بگوید: از آدم‌های مست برحذر باش، آلن. این کاری است که من باید می‌کردم.
مادر آلن آهی خش‌‌‌دار کشید و این نهایت عزاداریش بود. با لحنی فلسفی به آلن گفت که «کاری است که شده و از آن به بعد هرچه قرار باشد پیش بیاید پیش می‌‌‌آید.»
انتقام چیز خوبی نیست. انتقام انگیزه‌‌‌ی حقیری است برای ادامۀ زندگی.

معرفی کتاب دیوار گذر

شناسنامه کتاب


عنوان اصلی:
Le Passe - muraille‬‬‬
نویسنده:
Marcel Ayme
مارسل امه
برگردان:
اصغر نوری
پدیدآورندگان:
مارسل امه
اصغر نوری
ناشر:
ماهی
سال نشر:
چاپ دوم, ۱۳۹۶


کتاب دیوار گذر مجموعه‌ای است از پنج داستان کوتاه به نام‌های: دیوار گذر، کارت، حکم، ضرب‌المثل و چکمه‌های هفت فرسخی. زمان این داستان‌ها در فرانسه‌ی تحت اشغال در زمان جنگ جهانی دوم می‌گذرد.

نویسنده در داستان دیوار گذر از استعداد خارق‌ا‌لعاده‌ی یک کارمند ساده می‌گوید که می‌تواند از دیوارها بگذرد. قهرمان داستان در ابتدا استعدادش را به شکل معقولی به‌کار می‌گیرد ولی با گذشت زمان شروع به انتقام‌جویی می‌کند و به سرقت بانک دست می‌زند. یک زندگی ساده‌ی کارمندی با دو رفتار متفاوت. داستان با طنزی تلخ تمام می‌شود.

داستان کارت یکی دیگر از داستان‌های این مجموعه است که در قالب یادداشت‌های روزانه‌ی راوی بازگو می‌شود. کارت داستان جامعه‌ای جنگ‌زده است که در آن برای جیره‌بندی، افرادی که زندگی فعالی ندارند و برای جامعه مفید نیستند به نوعی مرگ، مرگ نسبی، محکوم می‌شوند تا کمکی باشد برای صرفه‌جویی بیشتر. شکل‌گیری بازار سیاه برای کارت‌های جیره‌بندی زندگی و تلاش آدم‌ها برای پیدا کردن کار و ... فضای عجیب و حیرت‌انگیزی را رقم می‌زند.

در داستان حکم نویسنده از جلو کشیدن ساعت‌های تابستان الهام گرفته است تا از این طریق آدم‌های داستان بتوانند اختیار زمان را بدست بگیرند و باعث تغییرات پی‌درپی آن شوند. در این داستان برای رهایی انسان‌ها از کابوس جنگ، زمان به مدت هفده سال به جلو کشیده می‌شود.

ضرب‌المثل برخلاف سایر داستان‌های کتاب ساختاری کاملا واقع‌گرایانه دارد و نظام پدرسالار و زورگو را به سخره می‌گیرد. فضای داستان ـ از این منظر که فرزندان وسیله‌ای هستند برای جبران ناکامی‌های پدر و مادرـ با جامعه‌ی امروزی ما مشابهت زیادی دارد.

چکمه‌های هفت‌فرسخی داستانی واقع‌گراست و نویسنده همراه با نگاهی کنایه‌آمیز، فقر و نابرابری طبقاتی را به نمایش می‌گذارد ولی در پایان، برای نجات قهرمان از غم و اندوه زندگی، به تخیل متوسل می‌شود.

کتاب دیوار گذر با وجود حجم کم، به‌دلیل تنوع موضوع و پرداخت‌های گوناگون، ذهن خواننده را تا مدت‌ها درگیر می‌کند شاید بیشتر از زمانی که صرف خواندن کتاب کرده است!
از ویژگی‌های خوب کتاب، یکی مقدمه‌ی مترجم است که به معرفی نویسنده و آثار او پرداخته است و خواننده‌ی ایرانی را با این نویسنده‌ی نام‌آشنای فرانسوی آشنا می‌کند و دیگری معرفی آثار نویسنده در انتهای کتاب است.
کتاب دیوار گذر در گروه بررسی رمان شورای کتاب کودک تایید شده است.

درباره نویسنده‌ی کتاب دیوار گذر:


مترجم کتاب در مقدمه کتاب درباره‌ی نویسنده چنین می‌نویسد: «مارسل امه نگاه بدبینانه‌ای نسبت به جهان دارد ولی این نگاه به جای منتهی شدن به یاس و پوچی به طنزی سیاه می‌رسد. او با شلاقِ طنز به تمام حماقت‌های جمعی حمله می‌کند. با این حال اهل پند و موعظه نیست و قبل از هر چیز می‌خواهد سرگرم‌مان کند و با درآمیختن واقعیت و خیال ما را از فشار روزمرگی‌ها برهاند.»

مارسل امه (۲۹ مارس ۱۹۰۲- ۱۴ اکتبر ۱۹۶۷) نویسنده‌ی فرانسوی است که آثارش در زمره‌ی بهترین‌های ادبیات داستانی فرانسه هستند. بیشتر کتاب‌های او به فارسی ترجمه شده است. انتظار و دو داستان دیگر، از همین مترجم نیز به فارسی برگردانده شده است.

گزیده ای از کتاب


کوپن‌های زندگی به قیمت نجومی فروخته می‌شوند... باید این‌طور فرض کرد که مردم فقیر نسبت به زندگی‌شان خسیس‌تر شده‌اند و ثروتمندان حریص‌تر.
«تصمیم گرفته شد که تمام دنیا هفده سال به جلو برود و همه چیز طوری اتفاق افتاد که انسان‌ها تمام هفده سالی که در طی یک ثانیه گذشته بود را واقعا زندگی کرده‌اند...»
امروز بالاخره آخرین کوپن زندگی‌ام را مصرف می‌کنم. فردا، در چه تاریخی خواهم بود؟
باید هنوز منتظر بدبختی بمانند چون جنگ تمامی ندارد؛ درست هم‌چون بدبختی آدمی.
او می‌داند «دویدن هیچ فایده‌ای ندارد، باید به موقع رفت.» او در «انتظار» است تا شاید «بعضی از شب‌های زمستان، ژان پلِ نقاش گیتارش را بردارد و در دل انزوای پرطنین خیابان نورون پیش رود تا زندانی بی‌نوا را با ترانه‌ای دلداری دهد.»